مناظره انتخاباتی ، مباحثه ، سخنرانی ، مسابقه یا آزمون استخدام ؟

پخش نخستین مناظره نامزدان یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری با موضوع اقتصاد از شبکه اول تلویوزیون در روز جمعه دهم خرداد ماه از همان آغاز با انتقادات برخی نامزدان نسبت به نحوه مناظره و روند پاسخگویی به پرسشها آغاز شد و بخش دوم آن عملا بخش نیمه جان اول را هم زیر سوال برد و با خاتمه آن انتقادهای نامزدان،شخصیتهای سیاسی،کارشناسان ارتباطات و رسانه و مردم به طور جدی نسبت به این برنامه مطرح شد و در مجموع کار برعکس شد و عملکرد صدا و سیما  بیشتر از نظرات نامزدها مورد بررسی و کنکاش افکار عمومی قرار گرفت و پیامک های طنزی که بلافاصله تولید و ارسال شد و تاکید جدی بر ایجاد تغییرات جدی در دو قسمت باقی مانده مناظره ها، گواه این مدعاست.

مناظره های مربوط به انتخابات،گفت و گوی دو یا حداکثر چهار نفر در خصوص یک یا حداکثر سه موضوع  می باشد که با حضور یک یا سه مجری تشکیل می شود.هدف اصلی مناظره ها آگاهی افکار عمومی از نظرات و برنامه های نامزدان به ویژه در زمینه مسائل مورد علاقه مردم است تا به افرادی که می خواهند در انتخابات شرکت کنند ولی تردیدهایی دارندکمک نماید تا نامزد مورد نظرشان را شناسایی کنند. در فرآیند مناظره،آنچه می تواند جذابیت کار را افزایش دهد ایجاد چالش میان شرکت کنندگان و تضارب آراء و افکار ارائه شده و نقد و بررسی آنها از سوی حاضران است.

بدون تردید مناظره های این دوره از انتخابات ریاست جمهوری تحت تاثیر مناظره های دوره قبل در سال 1388 قرار دارد و مردم منتظر بودند که هرجه زودتر مناظره های این دوره را مشاهده کنند برای همین شاید صدا و سیما دچار محافظه کاری شدیدی شده بود تا تجربه چهارسال قبل تکرار نشود.

مناظره اول این دوره به هیچ وجه جذابیت های ابتدائی یک برنامه تلویزیونی چهار ساعته را نداشت و در آن خبری از بحث و جدل و به چالش کشیدن دیگران نبود و برنامه ای بود با ریتم کند و یکنواخت و بیشتر به جلسه سخنرانی و نظرخواهی از چند کارشناس یا مباحثه چند نفر حول موضوعی و حضور چند نفر در جایی و مجاب کردن آنها به جواب دادن به یکسری سوال یا یک مسابقه تلویزیونی می ماند و انتهای آن هم شباهت هایی به آزمون های استخدامی داشت تا مناظره برای رییس جمهور شدن و برای همین نارضایتی حاضران در آن،سیاستمداران،کارشناسان و مردم را در بر داشت و به احتمال زیاد به مردم کمکی نکرد تا نامزد ها را بهتر بشناسند و از برنامه هایی که برای اداره کشور دارند،آگاه شوند.

این روش مناظره ترکیبی از روش های مناظره در کشورهای خارجی بود و نمایش عکس و پرسش و پاسخ های کوتاه پیش از این در انتخابات مقدماتی احزاب در آمریکا اجرا شده بود با این تفاوت که به دلیل انتقادات فراوان و طنزهایی که در خصوص آن ساخته شد ،‌ این نوع مناظره آسیب شناسی و عیب هایش رفع شد.ضمنا این  پرسش همچنان مطرح است که چرا هر کاری که خارجی ها برای مناظره می کنند باید در کشور ما هم اجرا شود؟ مجری در این مناظره گفت که صدا وسیما بیش از بیست سناریوی مختلف در جلسات متعدد با اساتید ارتباطات دانشگاه و همکاران باسابقه و با تجربه صدا و سیما را بررسی و نهایتا این روش را انتخاب کرده است که جای دارد هرچه سریعتر این اساتید را معرفی  و دلایل آنها برای این انتخاب را اعلام کنند.

فرم در نظر گرفته شده برای مناظره  و روش اجرای آن از لحاظ رعایت عدالت هم نامناسب بود زیرا از هر یک از نامزدان  خواسته می شد در خصوص موضوعی خاص،البته در زمان بسیار اندک سه دقیقه،نظر خود را بیان نمایند و سایرین وقت دارند در 90 ثانیه هم صحبت نامزد دیگری را نقد کنند و هم نظر خود را بیان کنند که عملا فرصت برخی نامزدان که در موضوعی خاص برنامه های ویژه ای دارند و یا در موضوعی تبحر خاصی دارند برای ارائه نظراتشان از دست رفت و نامزدان اصلا به نقد نظرات دیگران نپرداختند و فقط توانستند در یک فرصت کوتاه رئوس و عناوین برخی برنامه های پیشنهادی خود را بیان کنند. در این خصوص صدا و سیما می توانست پنج یا حداکثر شش سوال در خصوص مشکلات عمده اقتصادی کشور تهیه و آن را از همه نامزدان مطرح می ساخت تا آنها  در زمان کافی و مساوی به آن پاسخ دهند و صحبت های سایرین را نقد کنند تا مردم با مقایسه نظرات،متوجه جواب ها و نقد های برتر شوند.

یک شگرد صدا و سیما برای جذاب کردن مناظره ها،کوتاه کردن زمان صحبت نامزدها بود ولی در عمل باعث شد که آنها نتوانند حق مطالب را ادا نمایند.با توجه به محدودیت زمان و تعداد زیاد نامزدان،ارزیابی دقیق موضوعات اقتصادی که برای مردم و نخبگان مهم ولی کاری وقت گیر است اتفاق نیفتاد و با اختصاص زمان های بسیار کوتاه به نامزدان، فرصت بررسی برنامه های ارائه شده برای حوزه اقتصادی کشور و نقد،کنکاش و آسیب شناسی آنها عملا از دست رفت.

با توجه به روش در نظر گرفته شده برای مناظره،نامزدان و مجری در مناظره اقتصادی نتوانستند سخنان و نظرات ارائه شده را نقد کنند و از نامزدان بخواهند در زمینه راه حل های تحقق برنامه هایشان توضیح دهند. انتظار همه این بود که نامزدان  یکدیگر را  نقد نمایند و یا مجری از آنها توضیحات اضافی بخواهد و آنها را رودرروی هم قرار دهد.

ضمنا ادامه مناظره به شکل طرح سوالات کوتاه و تست های چهار گزینه ای و نمایش عکس و خواستن نظرات نامزدان در خصوص آنها، که برخی نامزدان آنها را نادرست دانستند و فورا اعتراض خود را نسبت به طرح آنها اعلام کردند و مجری هم طرح برخی آنها را متوقف کرد ، عملی سنجیده نبود و شکست بزرگی برای مسئولان صدا و سیما محسوب می شود.

مسئولان صدا و سیما در عمل کاری کردند که مردم شاهد یک مسابقه تلویزیونی بودند و آنها نتوانستند بین مسابقه و مناظره نامزدان انتخابات ریاست جمهوری تفاوت چندانی قائل شوند و کار در نهایت باعث دستکم گرفتن جایگاه نامزدان ریاست جمهوری و کاهش شان مناظره تا حد یک مسابقه تفریحی – سرگرمی شد.

 واقعا مسئولان صدا وسیما نمی دانستند نامزدان این دوره از انتخابات که در مناظره حاضر بودند پیش از این تصدی سمت های مهم و حساسی نظیر معاون اول رئیس جمهوری،رئیس مجلس،وزیر امور خارجه ، وزیر نفت ، وزیر پست و تلگراف و تلفن،فرمانده سپاه پاسداران،دبیر شورای عالی امنیت ملی،رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی ،فرمانده نیروی انتظامی،شهردار تهران،رئیس دانشگاه تهران و ... را درکارنامه خود داشته اند؟

باید گفت که این به اصطلاح مناظره به حدی نازل و سطح پایین بود که از همان دقایق اولیه بعد از پایانش ، مردم با ساختن پیامک های طنز درباره نحوه اجرایش ، به آن واکنش نشان دادند.

یک نکته دیگر در خصوص این مناظره این بود که نامزدان از فرم و محتوای در نظر گرفته شده برای آن خبر نداشتند و به آن اعتراض داشتند بنابراین بهتر بود صدا و سیما نظیر سایر کشور ها از قبل نمایندگان نامزدان و تعدادی از صاحب نظران شناخته شده را در جریان امر قرار می داد و با آنها همفکری و تعامل داشت و به بسته پیشنهادی می رسید که مورد اجماع همه طرفین بود و می توانست تمامی گزینه های ممکن مثل افزایش تعداد مناظره ها ولی با حضور تعداد کمتری از نامزدان ، انتخاب روش بهتری برای طرح پرسش ها ،انتخاب زمان پخش برنامه در ساعات پایانی روز  را بررسی می کرد.

انتظارات مردم در زمان انتخابات از رسانه ها برای معرفی جریانات فکری و اهداف و برنامه های آنها بسیار افزایش می یابد و در کشور ما بخش عمده ای از مردم به دلیل فرهنگ غالب شفاهی در جامعه از رادیو و تلویزیون انتظار بیشتری دارند. صدا وسیما از چهار سال قبل تا کنون وقت داشت تا با کارشناسان و صاحب نظران در خصوص اجرای جذاب و تاثیرگذار مناظره ها همفکری کند و به نتیجه مناسبی برسد ولی نتیجه پخش مناظره اول نشان داد که بخش هایی عمده ای از کارهای صدا و سیما کارشناسی نیست و به مخاطب توجه چندانی ندارد .

/ 7 نظر / 321 بازدید

mivafegham

سعيد

موافقم

لادن

پرسیدن سوالات تستی در شان کاندیداهای ریاست جمهوری نیست

رضوی

برنامه ای بدون دردسر و کسل کننده و بدون جذابیتهای تصویری و جذابیتهای انتخاباتی که هیچ محتوایی نداشت .

امیر رضا

صدا و سیما بدنبال مهندسی مناظره ها بود

موسوی

چرا ضرغامی خودش نمیاد تو تلویزیون و توضیح بده و معذرت بخواد؟

سارا

سلام مناظره دور دوم هم که تو افسایده