باردیگر سینمای ایران و ارائه گوشه های زیبائی از فرهنگ انسانی
تصاحب جایزه بهترین فیلم خارجی جشنواره گلدن گلوب توسط فیلم جدائی نادر از سیمین ساخته اصغر فرهادی نشان داد اگر آمریکا درحوزه فناوری یک ابرقدرت است،ایران هم یک ابرقدرت فرهنگی است.تقریبا بیست سالی است که فیلم های ایرانی مورد توجه مردم دنیا قرار گرفته و دیدگاه های صاحب نظران و ارزیابی ها نشان می دهد سینمای ایران گوشه های زیبائی از فرهنگ انسانی را ارائه می کند که فرهنگ غرب آنها را فراموش کرده یا به آن توجه اندکی دارد.
آثار فیلمسازانی نظیرعباس کیارستمی،مجیدمجیدی و اصغر فرهادی در اوج فعالیت سینمای غرب که به شدت به فناوری،تبلیغات غیرمستقیم ایدئولوژیک،بی بندوباری وخشونت وابسته است توانسته با بیان یک قصه مرتبط با جامعه خود با تلطیف هوشمندانه عواطف و احساسات مخاطبان،که از کارکردهای تاثیر گذار دربرقراری ارتباط با فیلم و سینماست،ناخودآگاه خشن،رام نشده و بدوی بشر را به یاری قصه ها،تصاویر، عواطف ژرف و قهرمانهای بزرگ و اندیشه های سترگ تلطیف کند.
این تلطیف نوعی احساس تزکیه است که به لطف آن زندگی موازی مخاطبان آثارهنری با قهرمان هنری عجین می شود و تماشاگر به طور موقت وارد دنیای زندگی او می شود و احساسات او را،او نیز متوجه می شود.این احساسات می تواند احساس هویت،احساس مسئولیت،احساس پهلوانی، احساس ایثار و از خود گذشتگی باشد.
ایستادن جلوی موج عظیم جهانی شدن ارتباطات که ماهواره و اینترنت از مظاهر ان هستند دشوار می باشد ولی یکی از راهها آفرینش محصولات فرهنگی با نگاه به فرهنگ ایرانی،اسلامی این مرز و بوم است که علاوه بر برخی محافل جهانی مخاطبان زیادی در داخل کشور، منطقه و آسیای مرکزی دارد.
محصولات فرهنگی و کمبود مراکز عرضه
در خبرها آمده بود که تعدادی از ناشران تهرانی خیابان کریمخان در دیدار با مسئولان شهرداری منطقه شش از تعطیلی برخی کتابفروشی های پایتخت به دلیل مسائل اقتصادی و تقاضاهای جواهرفروشان و مانتوفروشان برای خرید کتابفروشی های این منطقه خبر دادند.یک عضو شورای شهر اصفهان هم با اشاره به اینکه در حال حاضر تعداد فستفودها و کبابیهای شهر اصفهان چند برابر کتاب فروشیها است،اظهار داشت:خوراک فکری جوانان به خوراک جسمی تبدیل میشود و تنها دکه اختصاصی توزیع مطبوعات الیگودرز توسط شهرداری این شهر پلمب شد.
یکی از مسائل مهم در حوزه فرهنگی کشور اینست که تناسبی بین محصولات فرهنگی تولید شده نظیر فیلم،کتاب،مطبوعات،تئاتروموسیقی و مراکز عرضه آنها در سطح کشور، حتی در کلانشهرها،وجود ندارد.برای مثال بسیاری از محلات کلانشهرها که به نظر بسیاری از مردم کشور از لحاظ فراهنگی وضعیت بهتری دارند علی رغم تلاش هائی که طی چند سال اخیر صورت گرفته همچنان فاقد کتابفروشی وسینماست.
نکته مهم اینکه عرصه فرهنگی بسیاری از کشورها از جمله ایران با مسائل مهمی نظیر سیاره ای شدن ارتباطات به مدد ماهواره واینترنت مواجه است و آن چه که از این رسانه ها عرضه می شود،براحتی فرهنگ خودی کشورها را تحت هجوم فرهنگی قرارداده است.
بنابر انچه طی پانزده،بیست سال اخیر در رسانه های خبری کشور منتشر شده ایجاد مراکز عرضه محصولات فرهنگی سال هاست که از دغدغه های مدیران فرهنگی در پایتخت و نمایندگان مجلس و استانداران وشهرداران و سایر مسئولان است و اهالی فرهنگ و هنر هم که سالهاست برای ارتقای این حوزه پیشنهاد می دهند ولی ظاهرا کسی گوش به حرفشان نمی دهد.
یادمان باشد سر هر کوچه و محله و پل هوائی دی وی دی جدیدترین فیلم های روز و هر فیلمی که بخواهید به قیمت هزار تومان عرضه می شود.
تلویزیون را بیش از این رادیو نکنیم !
تلویزیون کشور ما طی سال های اخیر کوشیده تا نسبت به قبل هم از لحاظ کیفی و هم از لحاظ کمی رشد کند وعلاوه بر افزایش تعداد شبکه های تلویزیونی شاهد پخش برنامه های مختلفی در موضوعات هنری، ورزشی،سیاسی،اقتصادی و ... هستیم.البته نکته مهم در این تلاش ها افزایش کیفی برنامه ها و کسب رضایت بینندگان،اعم از مردم عادی و نخبگان،است که امری مهم و نیازمند توجه و ارزیابی های مختلف کارشناسی می باشد.
یکی از نکات مهم در برنامه های تلویزیونی که از شبکه های محتلف پخش می شود،رعایت استانداردهای یک برنامه تلویزیونی است.سالهاست شاهدیم برنامه هائی که از تلویزیون پخش می شود در حقیقت برنامه های رادیوئی هستند و چنانچه از رادیو هم پخش شود،تفاوتی با پخش تلویزیونی نمی کند.این در حالیست که برنامه های تلویزیونی نیازمند تصاویر مختلف با اولویت تصاویر زنده،مجری خلاق و خوش صحیت و دارای معلومات،کاربرد صحیح موسیقی،ارائه به موقع مباحث کارشناسی،مصاحبه با مسئولان،سوئیچ مناسب تصاویر بین استودیوی اصلی و سایر مکان ها،استفاده صحیح از زمان،اعلام نظرات بینندگان برنامه،پخش زیرنویس،دکور مناسب و پرهیز از غلبه گفت و گوی صرف بر برنامه است.
گذشتن از مرز میان برنامه های رادیوئی و تلویزیونی در برنامه حرفه ای چون پارک ملت نیز دیده می شود و گاه فضای برنامه را علیرغم رعایت فاکتورهای یک برنامه تلویزیونی موفق کمی کسالت بار می کند که خستگی بیننده و تعویض شبکه را در پی خواهد داشت.برنامه نود علیرغم جنجال ها و کنکاش هایش در اکثر اوقات شبیه یک برنامه رادیوئی می شود و میزگردها و گفت و گوهای شبکه خبر هم در اکثر اوقات به سمت رادیوئی شدن تمایل پیدا می کند.
در هر حال ارزیابی برنامه های تلویزیونی از سوی استادان،پژوهشگران،کارشناسان باتجربه صداوسیما و دست اندرکاران سینما قطعا به ارتقای سطح کیفی آنها کمک خواهد کرد.
سینما و ترسیم واقعیات ملموس شهرها و روستاها
یکی از کارکردهای رسانه های مختلف اینست که اگر محتوای آنها را ارزیابی نمائیم تصویری از وضعیت همان جامعه را تا حدودی به ما منعکس می کند.
برای مثال بررسی روزنامه ها در دوره های مختلف بخش هائی از مسائل و مشکلات جامعه در حوزه های فرهنگی،اجتماعی،اقتصادی و سیاسی و شرایط فکری حاکم بر جامعه و وضعیت سخن وری شخصیتهای مطرح در سال های مختلف را به خواننده منعکس می نماید.
طی سال های اخیر فیلم های سینمائی نظیر درباره الی،سعادت آباد،جدائی نادر ازسیمین،اسب حیوان نجیبی است،شکلات داغ و چندین فیلم و مجموعه تلویزیونی دیگر توانسته اند با خلق شخصیتها و بیان داستان ودیالوگ های خود تصویری از اوضاع جامعه در حوزه های مختلف را ترسیم و به عنوان سندی ثبت و به آیندگان ارائه نمایند.نظیر برخی فیلم های مهرجوئی،غفاری،گلستان،کیمیائی وگله که تصویری از اوضاع کشور در سال های دهه چهل و پنجاه را ثبت کرده اند.
سینمای ما با توجه به اینکه کشوری در حال توسعه و پیشرفت در حوزه های مختلف هستیم می بایستی به طور جدی به برخی شاخص های ارتقای سطح شهر و روستا نظیر جلوگیری از مهاجرت به شهرهای بزرگ،مبارزه با الودگی هوا و محیط زیست،راه اندازی وتقویت تعاونی ها در شهرها و روستاها،ترافیک، اشتغال زائی،دعدعه های شهرداران در ارتقای سطح شهر و موضوعات ملموس دیگر برای مردم بپردازد. حرکت در این عرصه ها البته نیازمند پویائی حوزه رمان و ادبیات داستانی است که بتواند فیلمسازان را به طور جدی و بدون پرداختن به اولویتهای دستگاه های دولتی درگیر این حوزه های بدون زرق وبرق اما مهم و حیاتی برای جامعه نماید.
مشاعره نوجوانان در تلویزیون ، ادای دین حداقلی به زبان و ادبیات فارسی
پس از تهیه و پخش برنامه مشاعره با حضور دانشجویان ادبیات فارسی از شبکه آموزش ، به تازگی شاهد پخش برنامه مشاعره با حضور نوجوانان بین 8 تا12 سال از همین شبکه با اجرای دکتر اسماعیل آذر کارشناس و مجری برنامه های تلویزیون در حوزه ادبیات فارسی و ژاله صادقیان مجری باسابقه برنامه ادبی و فرهنگی وهنری صداو سیما هستیم که باردیگر به خوبی ثابت کرد که زبان وادبیات فارسی دارای چه ظرفیتهای مناسب و منحصربفردی برای تهیه یک برنامه موفق تلویزیونی در ظاهر و در سطح کلان تر ارتقای سطح سلیقه هنری و همدلی و انسجام مردم جامعه است.
آنچه که در این برنامه بسیار نمود دارد و باعث خوشحالی و امید به آینده سازان فردای کشورمی شود،خواندن اشعار کلاسیک و نو ادبیات فارسی از سوی نوجوانان مقطع دبستانی و حداکثر سال اول راهنمائی به شیوه ای صحیح همراه با مکث های اصولی،احاطه بر سبک های مختلف ، تغییر به موقع لحن و تن صدا از سوی این نوجوانان است که حاکی از تمرینات منظم و طولانی با پدر و مادر و معلمان دلسوز آنهاست.
بدون تردید باید اذعان کرد بسیاری از دانشجویان مقاطع مختلف تخصیلی کشور، حتی با داشتن نمرات خوب در دروس تخصصی حوزه های علوم انسانی،ریاضی و مهندسی و پزشکی، نمی توانند یک بیت شعر را صحیح و بدون غلط بخوانند و به این دلیل تلاش این نوجوانان و والدین آنها در خانه و مدرسه و تهیه کنندگان این برنامه از ابعاد مختلف بسیار با اهمیت محسوب می شود.
کارشناسانی که به آسیب شناسی موضوع تهاجم فرهنگی می پردازند سال هاست تاکید می کنند که گنجینه گرانبهای زبان و ادبیات فارسی به عنوان یکی از مهمترین مظاهر فرهنگ ملی ما می تواند به عنوان یکی از ابزارهای موثر مقابله با این هجوم به کار رود و این در حالیست که این ابزار موثر مبارزه با تهاجم فرهنگی خود در مقابله با تهاجمی دیگر از سوی برخی وازه های خارجی و واژه های سهل و آسان کوچه و بازار قرار دارد و رسانه های ارتباط جمعی با اشاعه زبان فارسی به روش های مختلف باید بیش از پیش به منزلت و اعتبار زبان فارسی اضافه کنند.
ضمن تشکر از دست اندرکاران برنامه مشاعره به مسوولان تلویزیون پیشنهاد می کنیم تا بخش هائی از مشاعره نوجوانان را در ساعات پر بیننده سایر شبکه ها نیز پخش کنند تا حداقل بتوان زمینه آموزش و فرهنگ سازی را حتی بین چند خانواده فراهم کرد.
برنامه نود و مشکلات حل نشدنی زمان
برنامه نود را می توان مخاطب محورترین و ژورنالیستی ترین برنامه تلویزیون ذکرکرد.
موضوع برنامه، ارزیابی و تحلیل رویدادهای فوتبال کشور با لحنی انتقادی و دور از محافظه کاری رایج سایر برنامه ها از سوی مجری جوان اما با تجربه،بااطلاع وبااعتماد به نفسی است که از حمایت های مدیران تلویزیون برخوردار است و مربیان،مدیران و بازیکنان را برای پاسخگوئی به عملکرد خود و یا تشریح بیشترآن به برنامه می آورد و یا از طریق تلفن با آنها گفت وگو می کند و تا زمانی که حق مطلب ادا نشود آنها را رها نمی کند.
نود دارای ویژگی های مخاطب محوری نیز است که آن را در ارسال فیلم ها و عکس های بینندگان و انعکاس مستمر آنها شاهدیم. پیامک های برنامه نود هم،هرچند که گاه با بی سلیقگی هائی همراه است،از پیامک های سایر برنامه های صدا وسیما معروفتر است .برنامه سایت هم دارد که مرتب به روزمی شود.
تجربه نشان داده که برنامه هائی که همزمان با نود از سایر شبکه ها پخش می شوند،مخاطبان کمی دارند و شاید برای همین است که برنامه ریزان صداوسیما کار خود را راحت کرده و تصمیم گرفته اند نود نصفه شب ها پخش شود که این امرهمواره مشکلاتی را برای فوتبال دوستان به ویژه دانش آموزان و کارمندان ایجادمی کند. ضمن اینکه باید برنامه ریزی لازم برای تغییر ساعت آن مثلا از ساعت 21 تا30/23 قبل و پس از پخش خبر 22 شبکه سوم صورت گیرد.
مسئولان صداوسیما و برنامه مردمی وحرفه ای نود باید برای خود سقف زمانی مشخص کنند تا برنامه سر ساعت خاصی آغاز و سر ساعت مقرر هم خاتمه یابد.اینکه زمان برنامه نامحدود باشد و مهمانان اصلی برنامه تازه ساعت یک صبح در برنامه حاضر شوند،از همان سالهای نخست این برنامه پذیرفتنی نبود وعادت بدی در شبکه سوم برای زمان پخش نود و مدت زمان پخش باب شده است.
یکی از انتظارات چند ساله فوتبالدوستان کشور در عصر انقلاب ارتباطات و جامعه اطلاعاتی وپیشرفتهای رخ داده در حوزه رسانه ها وبه خصوص رسانه تلویزیون از برنامه نود اینست که پس از خاتمه مسابقات فوتبال، شبکه های استانی صدا وسیما صحنه های حساس ومسئله ساز مسابقات فوتبال را سریعا در ارتباط زنده با این برنامه پخش تا کارشناسان آنها را ارزیابی نمایند و برترین های هفته هم معرفی و پرونده مسابقات به خوبی و خوشی پایان یابد.
نود هم نظیر هر برنامه محبوبی برای ماندگار شدن نیاز به تغییر در فرم و محتوا و زمان پخش دارد.
ضرورت انتشار خاطرات شخصیت های مطرح جامعه
موضوعی که در دنیا سالهاست که رسم است و ای کاش در کشور ما هم به طور جدی باب شود اینست که شخصیتهای سیاسی و فرهنگی و ورزشی خاطرات خود را به صورت شفاهی بیان می کنند و تعدادی از متخصصان و ویراستاران این مطالب و خاطرات را به رشته تحریر در می آورند و به صورت کتاب در اختیار مردم قرار می دهند.
شاید برخی از این افراد سرشناس در طول عمر خود یک مقاله هم ننوشته باشند اما خاطرات انها به صورت کتاب منتشر شده است. انتشار خاطراتی از سران رژیم سابق ایران به این روش به صورت کتاب منتشر شد.
ای کاش افرادی که سابقه فعالیتهای سیاسی،اقتصادی،مدهبی،ادبی،ورزشی،سینمائی،...دارند و یا در مناسبتهای خاص و مهم عهده دار تصدی سمتهای مدیریتی بودند تجربیات ارزنده خود را به شکل خاطره در قالب کتاب در اختیار نسل های جدید قرار دهند. این کار به نوشتن احتیاجی ندارد بلکه از وظایف مدیریتی مسئولان فرهنگی و ناشران است که باید با توجه به ویراستاران و روزنامه نگاران متخصص این امر را به صورت یک رسم در میان مدیران و شخصیتهای مطرح جامعه جا بیندازند.
یکی از مواردی که سفارش کتاب و پژوهش در آن در اروپا و آمریکا رواج دارد،تهیه کتاب و انجام تحقیق در خصوص زندگی نامه شخصیتهای مطرح سیاسی،مذهبی،هنری،اجتماعی،ورزشی و ارزیابی و تحلیل و تشریح رویدادهای مهم و تاثیرگذاری است که مردم در نظرسنجی ها علاقه خود را برای مطالعه آنها اعلام کرده اند. این کار که توسط یک فرد یا یک گروه مشتمل بر: نویسندگان و پژوهشگران و روزنامه نگاران انجام می شود و عموما در ویرایش های بعدی به روز می شود تاکنون در کشور ما کمتر مورد توجه قرار گرفته ولی در خارج از مواردی است که در صورت تهیه حرفه ای آن موسسه انتشاراتی را با سود مالی و اعتبار فرهنگی همراه می سازد.
← صفحه بعد
نظرات ()